Hằng năm, ngày 10/10 được chọn là Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của sức khỏe tâm thần, đồng thời khuyến khích mỗi người chủ động phòng ngừa, chăm sóc và hỗ trợ những người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần. Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề “Lived experiences heard: real voices, real change” – “Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đổi thực chất”, nhấn mạnh giá trị của những trải nghiệm thực tế từ người đang sống với các vấn đề sức khỏe tâm thần.
Lắng nghe không chỉ để hiểu câu chuyện của người bệnh mà còn giúp nhận diện những khó khăn họ đang gặp phải, tạo điều kiện để họ được tham gia vào quá trình chăm sóc, phục hồi và từng bước hòa nhập cộng đồng. Những trải nghiệm thực tế cũng là nguồn thông tin quan trọng để cải thiện chính sách, dịch vụ và phương thức chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Sức khỏe tâm thần là một phần không thể tách rời của sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Một người có sức khỏe tâm thần tốt không chỉ là người không mắc rối loạn tâm thần mà còn có khả năng nhận biết, điều hòa cảm xúc, ứng phó với những căng thẳng thông thường, duy trì các mối quan hệ, học tập, làm việc hiệu quả và tham gia tích cực vào đời sống gia đình, xã hội.
Tại Việt Nam, sức khỏe tâm thần ngày càng được quan tâm. Tuy nhiên, người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần vẫn có thể phải đối mặt với sự kỳ thị, mặc cảm, thiếu hiểu biết về bệnh và khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ chăm sóc phù hợp. Vì vậy, nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết và xây dựng môi trường không kỳ thị là những yếu tố quan trọng.
Để duy trì tinh thần khỏe mạnh, mỗi người cần biết trân trọng và đối xử tử tế với chính mình; hạn chế tự chỉ trích, ghi nhận những nỗ lực của bản thân. Đồng thời, cần duy trì chế độ ăn uống khoa học, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, thường xuyên vận động, hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích.
Khi gặp căng thẳng, mỗi người có thể lựa chọn những cách ứng phó phù hợp như đi bộ, tập thể dục, nghỉ ngơi, viết nhật ký, dành thời gian cho sở thích, thực hành thiền, tìm kiếm niềm vui từ những điều giản dị trong cuộc sống. Duy trì các mối quan hệ tích cực, học thêm kỹ năng mới và kết nối với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp cũng góp phần tạo nên trạng thái tinh thần ổn định, tích cực.
Gia đình và cộng đồng có vai trò quan trọng trong đồng hành cùng người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần. Mỗi người cần biết lắng nghe, tôn trọng, thấu hiểu; không kỳ thị, xa lánh hay phân biệt đối xử. Người bệnh cần được tạo điều kiện tham gia các hoạt động phù hợp, giao tiếp với mọi người và từng bước phục hồi chức năng tâm lý - xã hội.
Chăm sóc sức khỏe tâm thần là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ kịp thời sẽ góp phần giúp mỗi người có tinh thần khỏe mạnh, cuộc sống tích cực và chất lượng hơn.
PHÙNG BẢN