Giữa những hàng mộ ngay ngắn tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nam Sách và Nghĩa trang Liệt sĩ Đồng Lạc, vẫn còn những tấm bia chỉ lặng lẽ khắc dòng chữ: “Liệt sĩ chưa xác định được thông tin”. Không có tên tuổi, không có quê quán, không có đơn vị, chỉ còn lại sự hy sinh được gửi gắm qua hai tiếng thiêng liêng: liệt sĩ. Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, hành trình đi tìm lại danh tính cho những người đã ngã xuống vẫn chưa bao giờ dừng lại.
Các đại biểu và Nhân dân dành phút mặc niệm tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nam Sách trước khi triển khai lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Hai ngày qua, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nam Sách và Nghĩa trang Liệt sĩ Đồng Lạc, lực lượng chuyên môn đang khẩn trương triển khai lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Công việc diễn ra lặng lẽ nhưng đầy trách nhiệm. Mỗi thao tác đều được thực hiện cẩn trọng, từ việc mở phần mộ, lấy mẫu, niêm phong, ghi chép thông tin đến bàn giao theo đúng quy trình chuyên môn. Đằng sau những quy trình khoa học ấy là một mục tiêu đầy nhân văn: tìm lại danh tính cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Hiện nay, trên địa bàn xã còn 30 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, trong đó Nghĩa trang Liệt sĩ Nam Sách có 6 phần mộ và Nghĩa trang Liệt sĩ Đồng Lạc có 24 phần mộ. Mỗi phần mộ là một câu chuyện còn dang dở. Có thể ở một miền quê nào đó vẫn còn những người mẹ, người vợ, người con, người cháu chưa từng thôi hy vọng sẽ có ngày biết được nơi người thân của mình yên nghỉ.
Mỗi phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin là một niềm hy vọng trên hành trình tìm lại danh tính cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng nỗi đau và sự chờ đợi của nhiều gia đình liệt sĩ vẫn còn nguyên vẹn. Có những người mẹ đã đi hết cuộc đời mà vẫn chưa kịp đón người con trở về. Có những người con lớn lên chỉ qua những lời kể về người cha đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Cũng có những người cháu hôm nay vẫn tiếp tục hành trình tìm kiếm thông tin về ông, về bác của mình với mong muốn hoàn thành tâm nguyện của nhiều thế hệ trong gia đình.
Chính vì vậy, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là sự tri ân, là trách nhiệm và nghĩa tình của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân, xương máu cho nền độc lập, tự do của dân tộc.
Đồng chí Hồ Ngọc Lâm - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đồng Lạc.
Việc lấy mẫu ADN lần này được triển khai trong khuôn khổ “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin”. Đây là bước tiến quan trọng khi khoa học, công nghệ được ứng dụng để góp phần hiện thực hóa mong mỏi của biết bao gia đình liệt sĩ. Mỗi mẫu ADN được thu thập hôm nay là thêm một cơ sở để đối chiếu, xác minh, từng bước trả lại tên tuổi cho những người đã anh dũng hy sinh.
Trong văn hóa Việt Nam, “trở về” không chỉ là trở về với quê hương mà còn là trở về với tên tuổi, với cội nguồn. Một người lính đã hoàn thành sứ mệnh bảo vệ Tổ quốc xứng đáng được biết đến bằng chính tên gọi của mình. Đó là sự ghi nhận thiêng liêng đối với sự hy sinh cao cả.
Đồng chí Phùng Văn Diện - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nam Sách.
Từ những phần mộ lặng im nơi nghĩa trang, hành trình tìm lại danh tính các Anh hùng liệt sĩ vẫn đang được tiếp nối bằng trách nhiệm, bằng những thành tựu của khoa học và bằng lòng biết ơn của các thế hệ hôm nay. Mỗi mẫu ADN được lấy, mỗi hồ sơ được số hóa là thêm một bước tiến trong công tác xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Tìm lại tên cho những người đã ngã xuống không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng, mà còn là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam. Mỗi kết quả giám định ADN thành công sẽ góp phần hoàn thành tâm nguyện của thân nhân liệt sĩ, trả lại tên tuổi cho những người đã hiến dâng trọn đời mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc, để sự hy sinh ấy được ghi nhớ đầy đủ và trọn vẹn trong lòng quê hương, đất nước.
K.A