Xã Nam Sách

Suốt cuộc đời tận hiến cho dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh chưa từng xem sinh nhật của mình là một ngày đặc biệt. Nhưng với đồng bào, đồng chí, mỗi dịp sinh nhật Người (19-5) là một khoảnh khắc thiêng liêng - không chỉ để bày tỏ lòng kính yêu với vị lãnh tụ vĩ đại, mà còn để soi lại chính mình qua tấm gương đạo đức trong sáng, đời sống thanh bạch và trái tim luôn rộng mở vì nước, vì dân của Bác.

Từ chiến khu Việt Bắc đến mái nhà sàn Phủ Chủ tịch, từ niềm vui Chiến thắng Điện Biên đến buổi sáng lặng lẽ viết Di chúc, những ngày sinh nhật của Bác luôn thấm đượm tình người, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng mỗi người Việt Nam.

SINH NHẬT BÁC GIẢN DỊ, ĐẦM ẤM

Kể từ ngày 19-5-1946, lần đầu tiên Nhân dân ta kỷ niệm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành ngày gặp mặt đoàn kết, biểu thị tình cảm và sức mạnh khối đoàn kết toàn dân dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh - linh hồn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. 

Thực ra, Bác chỉ muốn và đã có một ngày sinh nhật chung, như trong thư ngày 19-5-1948 gửi Quốc hội và Chính phủ, các đoàn thể, bộ đội, đồng bào trong nước và kiều bào ở nước ngoài, Người viết: “Tôi và toàn thể đồng bào có một ngày sinh nhật chung: Ấy là ngày cách mạng giải phóng thành công tháng Tám năm 1945”.

Khi phải tạo ra sinh nhật riêng như một tiền lệ, Bác luôn thấy “trong lúc toàn dân ta đang kháng chiến gian khổ, mọi công việc hết sức khẩn trương mà lại tổ chức chúc thọ một cá nhân là không nên” (Chờ cho kháng chiến thành công đã/Bạn hãy ăn mừng sinh nhật ta). 

Vì vậy, Người đã sử dụng ngày kỷ niệm cá nhân theo phong cách khác biệt. 

Những năm Chính phủ và Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc, kỷ niệm sinh nhật Bác vô cùng đơn giản nhưng đầm ấm với những lời chúc mừng của đồng bào, đồng chí và những bó hoa rừng của những người phục vụ. 

Bác rất xúc động và thường dành lúc này để nói về những việc phải làm, về những tấm gương trung thành với Đảng và sự nghiệp kháng chiến.

Năm 1948, có lần Bác rơm rớm nước mắt đề nghị dành bó hoa mừng sinh nhật để viếng mộ người phục vụ nấu ăn cho Bác vừa mới qua đời vì căn bệnh sốt rét ác tính. Rồi cũng nhân dịp sinh nhật lần thứ 60 (năm 1950), Bác đã truyền lửa cho cán bộ, chiến sĩ, đồng bào niềm tin yêu lạc quan hăng say làm việc: 

“Sáu mươi tuổi vẫn còn xuân chán
So với ông Bành vẫn thiếu niên
Ăn khỏe, ngủ khỏe, làm việc khỏe
Trần gian như thế kém gì tiên”.

Là lãnh tụ của đất nước, công lao vô cùng to lớn nhưng Người từ chối những nghi lễ phức tạp trong mỗi dịp sinh nhật mình. Để tránh những nghi lễ vào dịp sinh nhật của mình, Bác không ở Hà Nội mà về thăm Nhân dân các địa phương nhưng Bác dặn trước các địa phương không được tổ chức lễ kỷ niệm, không tổ chức chiêu đãi linh đình… . 

Người lý giải: “Từ trước đến nay tôi đã là người của đồng bào, thì từ nay về sau tôi vẫn thuộc về đồng bào… Việc nước là lớn, không ai có thể làm một mình nổi. Tôi mong rằng ngày này năm sau các đồng bào sẽ làm cho nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cường thịnh hơn”.

Bởi hơn ai hết, Người hiểu tấm lòng mà mỗi người dân Việt Nam dành cho mình. Và nhất là nghi  lễ tổ chức sẽ rất tốn kém. Trong khi đó, bao nhiêu chiến sĩ, bao nhiêu đồng bào ở xa xôi còn khó khăn, cơm không có để ăn, mọi sinh hoạt còn rất hạn chế. 

Càng yêu đất nước, yêu đồng bào, Người càng không cho phép mình lãng phí tiền của của đất nước. Chính vì lẽ đó, Người luôn giữ cho mình sự khiêm tốn, giản dị hết mực. Người đã trở thành tấm gương cho mỗi người con Việt Nam soi vào đó để cố gắng , phấn đấu lao động và học tập.

Và sinh nhật vui và hạnh phúc trong cuộc đời Bác có lẽ là dịp kỷ niệm Người 64 tuổi (19-5-1954). 

Sau 9 năm trường kỳ kháng chiến với bao gian khổ hy sinh, quân và dân ta đã giành được những thắng lợi to lớn, mà đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” ngày 7-5-1954, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Tin thắng lợi đến chỉ trước ngày sinh của Bác vài ngày, là món quà đặc biệt nhất của quân và dân ta kính dâng lên Bác kính yêu. Hòa cùng niềm vui chung của cả nước, Bác viết “Thư gửi toàn thể cán bộ và chiến sĩ ở mặt trận Điện Biên Phủ, trong thư, Bác nhắc nhở “chớ vì thắng mà kiêu, chớ chủ quan khinh địch, phải luôn luôn sẵn sàng làm trọn nhiệm vụ Đảng và Chính phủ giao cho các chú”. 

Người và Chính phủ dự định tặng thưởng cho các chiến sĩ và cán bộ đã tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ huy hiệu “Chiến sĩ Điện Biên Phủ”.

Ngày 19-5-1954, Bác có cuộc gặp gỡ và mở tiệc chiêu đãi các chiến sĩ đã lập thành tích xuất sắc trong Chiến dịch Điện Biên Phủ và các bạn Liên Xô. Bác khen ngợi và hỏi về đời sống chiến đấu ở Điện Biên Phủ cũng như hoàn cảnh gia đình từng người. 

Bác xúc động khi nghe kể về hoàn cảnh khó khăn của các chiến sĩ và động viên: “Đất nước rồi sẽ độc lập, chắc chắn dân sẽ đủ ăn”. 

Bác tự tay gắn Huy hiệu cho Hoàng Đăng Vinh, người đã bắt sống tướng De Castries và đề nghị để đạo diễn Liên Xô Roman Karmen cùng chụp ảnh với các chiến sĩ.

Hình ảnh Bác là hình ảnh của sự vĩ đại nhưng rất mực gần gũi, của sự cao quý nhưng lại rất mực giản dị… Tình yêu thương bao la Người dành cho từng kiếp người lầm than. 

Từ tình yêu đó, Bác đã tìm kiếm được con đường giải phóng dân tộc, vượt qua vô vàn khó khăn thử thách để có được đất nước Việt Nam như ngày hôm nay.

NĂM 1965 - THÁNG 5 ĐẶC BIỆT 

Sinh nhật Bác năm 1965 là dịp hết sức đặc biệt - Bác tròn 75 tuổi - thời điểm Bác chọn bắt đầu viết “Di chúc” để lại cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta.

Sáng 10-5-1965, tại phòng làm việc ở nhà sàn trong Phủ Chủ tịch, Bác đặt bút viết những dòng Di chúc đầu tiên. Trong hồi ký đầy xúc động, đồng chí Vũ Kỳ, thư ký riêng của Bác kể lại: “Đúng 9 giờ, Bác Hồ ngồi chăm chú viết. 

Vấn đề chắc đã suy ngẫm từ lâu. Phòng làm việc trên nhà sàn yên tĩnh. Gió mát dịu, thoang thoảng hương thơm của hoa vườn... Chính vào giờ phút đó Bác Hồ đặt bút viết những dòng đầu tiên vào tài liệu “Tuyệt đối bí mật” để dặn lại cho muôn đời con cháu mai sau”.

Người viết di chúc, nhưng không ghi là “di chúc” mà giản dị gọi là “Tài liệu”, “Thư” hay “Mấy lời... tóm tắt vài việc”. Bên lề trang viết, Bác nhấn mạnh: “Tuyệt đối bí mật” bởi Người không muốn ai biết, sợ ảnh hưởng tinh thần chiến đấu của quân - dân ta trong lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra ác liệt. 

Rồi những ngày tiếp theo của tháng 5 năm ấy hay những ngày trung tuần tháng 5 của các năm sau, Bác tiếp tục viết, sửa chữa, bổ sung Di chúc trong phòng làm việc ở nhà sàn. Sang năm 1969, sức khỏe của Bác Hồ có phần yếu nhiều. 

Dịp kỷ niệm sinh nhật năm ấy, Bác không đi “công tác xa” như những năm trước đó. Sáng ngày sinh nhật lần thứ 79, Bác lại xem và chỉnh sửa, bổ sung bản Di chúc lần cuối. 

Ngày 18-5-1969, các cán bộ trong cơ quan Phủ Chủ tịch tổ chức mừng thọ Bác. Mọi người phấn khởi thưa với Bác về những chiến công mà quân và dân miền Nam đã giành được kính dâng lên Bác nhân dịp sinh nhật. 

Chiều cùng ngày, các đồng chí trong Bộ Chính trị và một số đồng chí Ủy viên Trung ương vào chúc thọ Bác ở căn nhà họp Bộ Chính trị gần ngôi nhà sàn trong khu Phủ Chủ tịch. 

Buổi lễ mừng sinh nhật Bác lần thứ 79 đơn giản nhưng đầm ấm. Mọi người đứng xung quanh Bác, đồng chí Tố Hữu tặng hoa, đồng chí Lê Duẩn đọc lời chúc mừng sinh nhật Bác. 

Bác cười vui và mời mọi người ăn bánh kẹo và không quên dặn rằng “nhớ mang phần về cho các cô và các cháu ở nhà”. Không ai nghĩ, đó là lần cuối cùng được đón mừng sinh nhật cùng Bác Hồ kính yêu.

Kỷ niệm ngày sinh của Người, chính là cơ hội để chúng ta cùng nhìn lại, suy ngẫm và tiếp bước theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh - nền tảng tinh thần vững chắc để xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.

BT