Bên cạnh biết bơi, việc lựa chọn đúng phương pháp và trang bị kỹ năng cứu đuối chuyên biệt là yếu tố quyết định để bảo đảm an toàn, tăng cơ hội sống.
Tiếp cận nạn nhân từ phía sau là nguyên tắc quan trọng trong cứu đuối trực tiếp.
Cứu đuối gián tiếp - giải pháp an toàn nhất
Mỗi mùa hè, cùng với nhu cầu học bơi tăng cao, nguy cơ tai nạn đuối nước đối với trẻ em cũng gia tăng. Thực tế cho thấy không ít vụ việc thương tâm xảy ra khi người cứu nạn thiếu kỹ năng, dẫn tới cả nạn nhân và người tham gia cứu hộ cùng gặp nguy hiểm.
Theo huấn luyện viên Nguyễn Kim Hoàng, Tổng thư ký Liên đoàn Thể thao dưới nước thành phố Hải Phòng, đối với đa số người dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, cứu đuối gián tiếp luôn là lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất. Khi phát hiện người gặp nạn dưới nước, việc đầu tiên cần làm là hô hoán để huy động sự hỗ trợ từ những người chung quanh. Đồng thời, cần nhanh chóng tìm các vật nổi như phao, can nhựa, thùng xốp hoặc sử dụng dây, sào để hỗ trợ nạn nhân tiếp cận khu vực an toàn. Nhiều người thường có phản xạ lao ngay xuống nước để cứu người. Tuy nhiên, đây là quyết định tiềm ẩn rất nhiều rủi ro nếu không được trang bị đầy đủ kỹ năng cứu hộ.
Huấn luyện viên Trần Đình Triệu, Bộ môn Bơi, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hải Phòng cho rằng, học sinh tiểu học và THCS tuyệt đối không nên thực hiện cứu đuối trực tiếp. Ở lứa tuổi này, các em chưa đủ kinh nghiệm, bản lĩnh tâm lý và kỹ năng xử lý tình huống để đối mặt với những diễn biến bất ngờ trên mặt nước. Ngay cả với học sinh THPT hoặc người lớn biết bơi, cứu đuối gián tiếp vẫn là phương án ưu tiên nếu chưa được đào tạo bài bản về cứu hộ.
Các chuyên gia cho rằng, phòng, chống đuối nước hiệu quả phải bắt đầu từ nhận thức. Trẻ em cần được gia đình và nhà trường trang bị kiến thức nhận diện nguy cơ mất an toàn tại ao hồ, sông ngòi, khu vực nước sâu; đồng thời, được hướng dẫn kỹ năng xử lý khi phát hiện người gặp nạn. Nhiều vụ tai nạn thương tâm xảy ra không phải vì nạn nhân không biết bơi mà bởi những người chung quanh thiếu kiến thức ứng phó hoặc lựa chọn phương án cứu hộ không phù hợp.
Kỹ năng cứu đuối
Cán bộ Trạm Cảnh sát đường thủy Bạch Đằng hướng dẫn học sinh kỹ năng cứu đuối gián tiếp.
Một thực tế thường bị nhầm lẫn là khả năng bơi lội không đồng nghĩa với khả năng cứu đuối.
Theo huấn luyện viên Nguyễn Kim Hoàng, cứu đuối trực tiếp là kỹ năng tổng hợp, đòi hỏi người thực hiện phải có nền tảng bơi lội tốt, khả năng lặn, hiểu biết về môi trường nước, kỹ năng sơ cấp cứu và đặc biệt là tâm lý vững vàng. Nguy hiểm lớn nhất khi cứu đuối trực tiếp đến từ chính nạn nhân. Trong trạng thái hoảng loạn, người bị đuối nước thường phản ứng theo bản năng, bám víu hoặc ôm chặt bất cứ ai tiếp cận. Đây là nguyên nhân khiến nhiều người cứu hộ bị kéo chìm theo. Bởi vậy, nguyên tắc đầu tiên của cứu đuối trực tiếp là luôn tiếp cận nạn nhân từ phía sau.
Theo huấn luyện viên Trần Đình Triệu, ngoài khả năng bơi tốt thì người cứu đuối cần phải biết lặn tốt. Khi lặn xuống, người cứu đuối có thể nâng nạn nhân lên để họ thở được và bình tĩnh lại, đồng thời lựa chọn phương án tiếp cận từ phía sau, giữ khoảng cách an toàn. Khi tiếp cận được nạn nhân, người cứu đuối cần phải có kỹ năng thoát khỏi sự cầm, nắm, ôm của nạn nhân và luôn giữ đường thở của nạn nhân trên mặt nước. Kỹ thuật dìu phổ biến và hiệu quả là chân bơi ếch ngửa tay kéo cổ áo, xốc nách hoặc nâng cằm, nắm tóc nạn nhân. Khi đã khống chế được tình huống, nhiệm vụ quan trọng nhất là duy trì đường thở của nạn nhân trên mặt nước. Một số kỹ thuật phổ biến hiện nay gồm kéo cổ áo, xốc nách, nâng cằm hoặc nắm tóc nạn nhân kết hợp động tác bơi ếch ngửa để đưa vào bờ.
Các huấn luyện viên cho biết, ngoài kỹ thuật dưới nước, người cứu hộ còn phải biết cách xử lý khi bị nạn nhân ôm ghì hoặc bám chặt. Nếu không được đào tạo chuyên môn, đây là tình huống rất dễ dẫn tới tai nạn cho cả hai người. Chính vì vậy, việc học bơi chỉ là bước khởi đầu. Muốn tham gia cứu hộ an toàn, người học cần được trang bị thêm kỹ năng cứu đuối chuyên sâu.
Nhiều người cho rằng đưa được nạn nhân lên bờ là hoàn thành việc cứu đuối. Trên thực tế, giai đoạn sơ cứu có ý nghĩa quyết định đối với khả năng hồi phục của nạn nhân.
Sau khi đưa người gặp nạn ra khỏi mặt nước, cần đặt nạn nhân ở vị trí thoáng khí, trên mặt phẳng cứng, bảo đảm đường thở khai thông và nhanh chóng kiểm tra ý thức, nhịp thở, nhịp tim. Nếu nạn nhân ngừng thở hoặc ngừng tuần hoàn, phải tiến hành hô hấp nhân tạo và ép tim ngoài lồng ngực đúng kỹ thuật.
Đối với trẻ em, quy trình sơ cứu có nhiều điểm khác biệt so với người trưởng thành. Vì vậy, việc được hướng dẫn kiến thức sơ cứu cơ bản là rất cần thiết đối với phụ huynh, giáo viên và những người thường xuyên tham gia các hoạt động dưới nước.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo phải gọi lực lượng y tế hỗ trợ càng sớm càng tốt. Ngay cả khi nạn nhân đã tỉnh táo trở lại, vẫn cần được kiểm tra tại cơ sở y tế để phòng ngừa những biến chứng có thể xuất hiện sau tai nạn đuối nước.
Những năm gần đây, Hải Phòng duy trì nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ cập kỹ năng bơi và cứu đuối trong học sinh, sinh viên. Các giải bơi cứu đuối được tổ chức thường xuyên không chỉ là sân chơi thể thao mà còn góp phần trang bị kiến thức phòng, chống tai nạn thương tích cho thanh thiếu niên.
Trong bối cảnh mùa hè là thời điểm nguy cơ đuối nước gia tăng, việc phổ cập kỹ năng bơi và kiến thức cứu đuối an toàn tiếp tục là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ trẻ em trước những tai nạn đáng tiếc có thể xảy ra.
Theo Báo Hải Phòng