Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua kể từ chiến thắng lừng lẫy của Chiến dịch Điện Biên Phủ, nhưng ký ức về những ngày tháng khói lửa vẫn còn vẹn nguyên trong tâm trí các cựu chiến binh. Ở xã Nam Sách, những người lính năm xưa, nay đã bước sang tuổi “xưa nay hiếm” vẫn giữ trong mình niềm tự hào và khí chất của “Bộ đội Cụ Hồ”, trở thành biểu tượng sống động của lòng yêu nước và ý chí kiên cường.
Tuổi thanh xuân của cụ Vương Văn Thư cống hiến cho Tổ quốc
Toàn xã Nam Sách từng có 27 người tham gia chiến dịch lịch sử, gồm bộ đội trực tiếp chiến đấu, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến. Đến nay, chỉ còn 9 người còn sống. Trong số đó, nhiều cụ đã ngoài 90, thậm chí hơn 100 tuổi. Dẫu thời gian đã bào mòn sức khỏe, nhưng ký ức về chiến trường, về đồng đội và những trận đánh ác liệt vẫn luôn hiện hữu, vẹn nguyên.
Con cháu quây quần bên cụ Vương Văn Thư nghe cụ tường thuật lại những ký ức chiến tranh
Ở tuổi 102, cụ Vương Văn Thư (tên khai sinh là Vương Mạnh Tuấn), ở thôn Đồng Khê, là một trong những nhân chứng sống của lịch sử. Do tuổi cao, cụ không còn nghe rõ, mỗi lần trò chuyện, con gái cụ phải viết câu hỏi ra giấy. Thế nhưng, khi nhắc đến những ngày tham gia chiến đấu, ánh mắt cụ vẫn ánh lên niềm tự hào. Cụ nhập ngũ ngày 13/8/1947, khi vừa tròn 18 tuổi, thuộc Đại đoàn 351, đơn vị pháo binh, công binh chủ lực đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Đại đoàn 351 giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến dịch, đảm nhiệm hỏa lực pháo binh, mở đường, xây dựng trận địa và rà phá bom mìn.
Cụ Vương Văn Thư vẫn lưu giữ cẩn thận những huân, huy chương được Nhà nước trao tặng, như minh chứng cho một thời tuổi trẻ oanh liệt
Cụ Thư đã trực tiếp tham gia nhiều trận đánh ác liệt như Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo (đợt 1), các cứ điểm A1, C1, D1, E1. Nhắc lại những ngày tháng ấy, cụ không quên hình ảnh đồng đội cùng nhau vượt qua mưa bom, bão đạn, quyết tâm chiến đấu đến cùng vì độc lập dân tộc. “Dù gian khổ đến đâu, chúng tôi vẫn một lòng tin tưởng vào thắng lợi”, cụ chia sẻ. Hiện nay, cụ Thư vẫn lưu giữ cẩn thận những huân, huy chương được Nhà nước trao tặng, như minh chứng cho một thời tuổi trẻ oanh liệt. Cụ đã 70 năm tuổi Đảng, một hành trình dài gắn bó với lý tưởng cách mạng.
Cụ Nguyễn Văn Dự kể lại những trận đánh oanh liệt ở Điện Biên Phủ
Cũng là chiến sĩ Điện Biên Phủ năm xưa, cụ Nguyễn Văn Dự, 96 tuổi, ở thôn Nhân Lễ vẫn còn minh mẫn và khỏe mạnh. Cụ nhập ngũ năm 1952, khi 24 tuổi, thuộc Trung đoàn 148. Không chỉ tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, cụ còn từng chiến đấu ở chiến trường Lào, góp phần giải phóng thủ đô Viêng Chăn. Những kỷ niệm chiến trường vẫn in đậm trong tâm trí cụ, đặc biệt là những ngày chiến đấu trong điều kiện vô cùng gian khổ. Cụ kể, có những hôm trời mưa tầm tã, chiến hào ngập nước đến bụng, bộ đội phải ăn cơm nắm muối vừng, thậm chí có cả vắt trong nắm cơm. Trong trận đánh đồi A1 và Him Lam, việc tiếp tế lương thực không kịp thời khiến nhiều chiến sĩ phải nhịn đói mà vẫn kiên cường chiến đấu. “Đói nhưng không ai lùi bước, tất cả đều quyết tâm đánh thắng”, cụ xúc động nhớ lại.
Cụ Nguyễn Văn Dự được nước bạn Lào tặng huy chương
Với những đóng góp cho Tổ quốc, cụ Dự đã được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến thắng, Huân chương Kháng chiến, danh hiệu Chiến sĩ vẻ vang cùng nhiều huy chương của nước bạn Lào. Không chỉ là người lính dũng cảm, cụ còn là tấm gương sáng trong đời sống thường ngày. Cụ có 10 người con, tất cả đều trưởng thành, thành đạt. Dù tuổi cao, cụ vẫn đi lại nhanh nhẹn, giữ được sự minh mẫn và tinh thần lạc quan.
Ở thôn Đụn, cụ Nguyễn Văn Đích, 95 tuổi, cũng là một trong những chiến sĩ từng trực tiếp tham gia chiến dịch. Năm 1949, khi mới 18 tuổi, cụ gia nhập quân ngũ, trở thành chiến sĩ bộ binh thuộc Tiểu đoàn 29, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Năm 1953, cụ tham gia chiến đấu tại các cứ điểm quan trọng như Độc Lập, sân bay Him Lam.
Cụ Nguyễn Văn Đích kể lại những ký ức khó quên với đồng đội
Cụ Đích nhớ lại những ngày chiến dịch kéo dài, bộ đội phải sống trong hầm hào, quần áo nhiều khi cả tháng không giặt được. Những trận đánh thường diễn ra vào ban đêm, sáng ra mới thấy rõ sự hy sinh của đồng đội. Một trong những ký ức khiến cụ nhớ mãi là trận đánh giáp lá cà trong chiến hào. Dù trong tay có súng tiểu liên, cụ đã nhiều lần kêu gọi địch ra hàng, nhưng chúng cố thủ và chống trả quyết liệt. Mang trong mình ba vết thương chiến tranh, nhưng cụ Đích vẫn giữ được sức khỏe tốt. Cụ vẫn tự đi xe máy đến thăm hỏi bạn bè, đồng đội, những người cùng chia sẻ một thời lửa đạn. Năm 1954, cụ được trao tặng Huân chương Chiến sĩ, ghi nhận những đóng góp trong chiến dịch.
Cụ Nguyễn Văn Đích được Đại tướng Võ nguyên Giáp trao tặng Huân chương chiến sĩ hạng ba
Những cựu chiến binh ở Nam Sách không chỉ là nhân chứng sống của lịch sử, mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và lòng trung thành với Tổ quốc. Họ đã trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt, đối mặt với cái chết cận kề, nhưng vẫn giữ vững niềm tin vào ngày chiến thắng.
Ngày nay, trong cuộc sống hòa bình, các cụ vẫn tiếp tục phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo. Những câu chuyện của các cụ không chỉ là ký ức cá nhân, mà còn là bài học lịch sử quý giá, nhắc nhở mỗi người về giá trị của độc lập, tự do. Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh những cụ già tóc bạc, ngực đeo đầy huân chương vẫn lặng lẽ nhưng đầy tự hào. Họ là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, là minh chứng cho một thời kỳ oanh liệt của dân tộc. Những chiến sĩ Điện Biên năm xưa, dù tuổi đã cao, vẫn mãi là niềm tự hào của quê hương Nam Sách và của cả dân tộc Việt Nam.
PHÙNG BẢN